Odchylenie referencyjne
Odchylenie referencyjne pojawia się, gdy ten sam znak zachowuje postać, ale jego odczyt oddala się od przyjętego punktu odniesienia. W odróżnieniu od przesunięcia semantycznego różnica może wynikać wyłącznie z przestawienia relacji pomiędzy pozostałymi znakami.
Rozbieżność bez zmiany znaku
Szum refleksyjny może przesłaniać drobne odchylenie, choć sam go nie powoduje. Zakłócenie utrudnia porównanie. Odchylenie natomiast wskazuje konkretną różnicę między dwoma porównywalnymi konfiguracjami.
Jeżeli punkt odniesienia zmienia się razem z interpretacją, odchylenie może pozostać niezauważone. Układ utrzymuje pozór zgodności, ponieważ nową pozycję znaku porównuje z równie nową pozycją tła. Rozpoznanie różnicy wymaga zachowania choć jednego wcześniejszego rozróżnienia.
Próg znaczeniotwórczy wyznacza moment, po którym mała różnica może uczestniczyć w tworzeniu odrębnego wariantu sensu. Odchylenie nie przesądza jednak o przekroczeniu progu. Czasami pozostaje lokalnym odstępstwem, które nie zmienia kolejnych wyborów.
Odchylenia nie da się określić bez wskazania relacji porównawczej. To, co stanowi odstępstwo w jednym układzie, może być osią innego. Stąd możliwe są jednoczesne odczyty zgodności i rozbieżności, jeżeli każdy korzysta z innego odniesienia.
Po zaniku pierwotnego punktu porównania odchylenie nie zamienia się automatycznie w nowe znaczenie. Najpierw traci miarę, dzięki której było rozpoznawalne. Nowy odczyt pojawia się dopiero wtedy, gdy inne znaki przyjmą wobec niego trwałą relację.